W PUSTYNI I W PUSZCZY

Gramy na festiwalu "Rzeczywistość przedstawiona w Zabrzu! Już 19 października o 18.00!

2011-10-17T20:56:00.000+02:00

"In Desert and Wilderness. After Henryk Sienkiewicz and Others" will be presented at Polish theatre festival "Reality Represented". You may all feel invited!

FOTO

2011-09-18T20:21:00.000+02:00

FOTO: B. Sowa/T. Dramatyczny w Wałbrzychu

OUR SCRIPT: ENGLISH TRANSLATION (fragments) #3

2011-09-13T14:13:00.000+02:00

SCENE 12. THE HEART OF DARKNESS (LINDE-KURTZ)

LINDE

Are there two of you above me? No! I know that you are alone and that this is only the fever. Ah! this Africa! […] I rendered important services to the king of Uganda, who in exchange presented me with over two hundred bodyguards. Huge blue flies settled on their ashen bodies.

STAŚ

And this camp?

LINDE

It is a camp of death.

STAŚ

And those Negroes?

LINDE

Those Negroes are sleeping and will not awaken any more. They are suffering from the sleeping sickness. All fell prey to it, excepting those who previously died of smallpox.

STAŚ

Not a Negro stirred or even quivered. Huge blue flies settled on their ashen bodies. Are they asleep, never to wake again?

LINDE

This Africa is a charnel house. It is good even to gaze at a European face. The fever is taking hold of me again, for I see double. Are there two of you above me?

STAŚ

As I stood on that hillside, I foresaw that in the blinding sunshine of that land I would become acquainted with the flabby, pretending, weak-eyed devil of folly.

LINDE

Method: packing sardines.

STAŚ

Outcome: Black shapes crouched, lay, sat between the trees, leaning against the trunks, clinging to the earth in all the attitudes of pain, abandonment, and despair.

LINDE

Huge blue flies settled on their ashen bodies.

STAŚ

Another mine on the cliff went off, followed by a slight shudder of the soil underfoot.

LINDE

The work was going on. The work!

Plan: luring butterflies.

SCENE 13. STAŚ MOREAU

KALI

Bwana kubwa! Great master kill elephant, and Kali eat him instead of gathering grass and twigs, breadfruit, and acacia pods.

STAŚ
You are a donkey. Unfortunately he forgot the Kiswahili word for donkey and said it in English. Kali, not understanding English, evidently took it for some kind of compliment or praise for himself.

KALI

Kali be Kali donkey.

STAŚ

Kali is donkey and this is elephant.

KING

Elephant.

STAŚ

Kali is brute and elephant is brute.

KALI

Kali is brute!

STAŚ

Kali is brute and this is brute King.

KING

Elephant is King.

STAŚ

Elephant be elephant be brute.

KALI

Be brute!

KING

Brute bydlę.

STAŚ

Kali be donkey, brute, bydlę and shit.

KALI

Kali be shit!

STAŚ

King be very brute very shit brute.

KING

Elephant, brute, bydlę, be very shit.

KALI

Mea has a dark skin and dark brain, but Kali is a donkey.

[...]

AFRICA

But I still do not understand. Where is your justification for inflicting all this pain?

STAŚ

So long as visible or audible pain turns you sick; so long as your own pains drive you; so long as pain underlies your propositions about sin, – so long, I tell you, you are an animal thinking a little less obscurely what an animal feels. Pain, pain, reign. Pain is the King.

KING

Pain is the king.

SCENE 14. STAŚ'S AFRICAN LEGIONS

STAŚ

The Wa-hima have black brains but your brain ought to be white. And I am black, but O! my soul is white.[...]

KALI

And I am black, but O! my soul is white

EUROPE

Is that still Sienkiewicz? We're really beyond geography now.

[...]

KALI

Kali now have white brain!

NEL

And I am black, but O! my soul is white.

KALI

(pointing at the cross)

This is the sign of the Great Spirit! Accept it as your own.

EUROPE

(to Staś)

What are you doing, importing into Africa, for God's sake, this utterly alien, Gothic obsession with the ugliness and mortality of the human body? If you have to import Europe into Africa, is there not a better case for importing the Greeks? Renounce your gods. You can be like gods yourselves. Look at the Greeks.

STAŚ

And a thought flitted through my head whether it would not be well to return here sometime, conquer a great tract of country, civilize the Negroes, found in that locality a new Poland, or even start at the head of a drilled black host for the old. […] My children, my Greeks.

OUR SCRIPT: ENGLISH TRANSLATION (fragments) #2

2011-09-12T12:48:00.000+02:00

SCENE 9. THE PRIVATE DIARY OF STANISŁAW TARKOWSKI

NEL

This Arab's cruising

For a bruising

AFRICA

Is this a racist scene?

[...]

STAŚ

We penetrated deeper and deeper into the heart of darkness. It was very quiet there. We were traveling in the night of first ages, of those ages that are gone, leaving hardly a sign – and no memories. In that vindictive silence I faced a chance to be free again. A lion lay on a fair-sized rock.

ARAB

Allah! Bismillah! Mashallah!

What is to be done?

Allah! Perhaps he will step aside.

No he will not.[...]

STAŚ

Give me a rifle. I will kill the lion!

ARAB

Give him a rifle! He will kill the lion!

STAŚ

A bullet between the eyes, or it will be all over with me! In the name of the Father and of the Son.

In the twinkling of an eye, the bead of the rifle was in a direct line with the forehead of the animal.

The lion toppled over.

I took in the Arabs with my gaze.

These are mere villains, executioners, murderers, and Nell is in their hands

OBERSCOUTMASTER

Lethal bullet time.

Such is the world of Islam.

SCOUT 2

Three folds on a jellabiya. Where is the heart?

OBERSCOUTMASTER

Where is the heart? The heart, Stanisław.

SABA

A filthy abaya. Where is the heart?

OBERSCOUTMASTER

Your father fought for freedom

Have dignity

An insurgent from 1863

Be brave.

SCOUT 2

You are your father's son.

STAS' FATHER'S GHOST

Listen, Staś! It is not allowable for any one to be lavish with death, but if anybody menaces your fatherland or puts in jeopardy the life of your mother, sister, or the life of a woman entrusted to your care, shoot him in the head and ask no questions. Do not reproach yourself on that account.

[...]

OBERSCOUTMASTER

You are bearing

The White Man's Burden

[...]

Exterminate all the brutes

SABA

Go savage!

DUCH OJCA STASIA

You have the God-given right

The God-given right

OBERSCOUTMASTER

A man is born to kill

[...]

NEL

These Arabs are clamoring

For a hammering

AFRICA

That was a racist scene after all.

SCENE 10. THE CRACOW BAOBAB MICROCOLONY, OR: WE DEMAND COLONIES FOR POLAND

ALL singing the Anthem of the Polish Colonies

[...]

To these dark lands the Polish barge

Bearing Civilization calls

'Mong emeralds and crocodiles

The lion of the Piasts shall roar.

An eagle white soared o'er the bush

Its blood baptized the savage throng

The jungle drums began to play

And carried to their kings this song.

[...]

OBERSCOUTMASTER

A purposeful and planned colonial policy must sooner or later lead to obtaining colonies irrespective of the material and moral advantages any colonial policy brings to nations with the courage to nurture colonial aspirations.

Colonial action, codename "CRACOW BAOBAB."

SCOUTS

We demand colonies for Poland! We demand the revival of the Polish Commonwealth in the heart of the Dark Continent!

SCOUT 1

We want coffee, copper, cocoa, and carcasses. A black People's Republic. A Republic of Polish Africa. Hey, hey, RPA!

OBERSCOUTMASTER

We demand new living space!

EUROPE

The Polish nation is calling for colonies. The streets are full of propaganda slogans, and every resident of Warsaw, looking at maps of the world, wonders which Uganda or Liberia to Anschluss first. Meanwhile, in the Dark Continent, work is well underway. The first Polish microcolonies are being established. We can watch live, in real time, as territory is being annexed for the glory of the fatherland.

SCOUTS

Glory!

OUR SCRIPT: ENGLISH TRANSLATION (fragments) #1

2011-09-05T21:12:00.001+02:00

JERZY SZANIAWSKI DRAMATIC THEATRE IN WAŁBRZYCH

BARTOSZ FRĄCKOWIAK, WERONIKA SZCZAWIŃSKA

IN DESERT AND WILDERNESS

After Henryk Sienkiewicz and others

DIRECTING: Bartosz Frąckowiak

DRAMATURGY: Weronika Szczawińska

STAGE AND COSTUME DESIGN: Anna-Maria Karczmarska

MUSIC: Krzysztof Kaliski

ANIMATIONS: Kuba Tarkowski

GRAPHIC DESIGN: Mariusz Arczewski

LIGHTS: Bartosz Nalazek

HAITIAN SONG COACHING: Monika Sadkowska

DIRECTOR'S ASSISTANT: Irena Wójcik

STAGE DESIGNER'S ASSISTANT: Dorota Nawrot

CAST:

STAŚ: Wojciech Niemczyk

NEL: Marta Nieradkiewicz

AFRICA: Ewelina Żak

EUROPE: Agnieszka Kwietniewska

KALI (THE NEGRO): Andrzej Kłak

MEA (THE NEGRESS): Irena Wójcik

THE ARAB MAN/THE LAST NEGRO: Marcin Pempuś

SABA THE DOG/KING THE ELEPHANT: Piotr Wawer jr.

LINDE-KURTZ/OBERSCOUTMASTER: Daniel Chryc

MISTER TARKOWSKI/SCOUT: Sebastian Stankiewicz

MISTER RAWLISON/SCOUT: Ryszard Węgrzyn

translated by Artur Zapałowski

SCENE 1. THE NEWSPAPER OFFICE

EUROPE

– I say, old chap, you're interested in Africa, aren't you?

The question was so unexpected that I was quite taken aback at first. So this was why my boss had me drop the article I was writing? This was why he'd summoned me to his office first thing in the morning?

AFRICA

Describe, in detail, naked breasts (young, old, conservative, recently raped, big, small) or mutilated genitals, or enhanced genitals. Or any kind of genitals. And dead bodies. Or, better, naked dead bodies. And especially rotting naked dead bodies.

EUROPE

– Of course I'm interested in Africa. Everybody's interested in Africa nowadays.

– That's exactly it! – the Editor said with a smile. – Nowadays, Africa is on the agenda, as they say. New countries are being born: in a word, business is booming. The eyes of the world are on Africa, and readers want reportage from Africa.

AFRICA

African characters should be colorful, exotic, larger than life – but empty inside, with no dialogue, no conflicts or resolutions in their stories, no depth or quirks to confuse the cause.

EUROPE

– That's why we're sending you to Egypt to write a reportage. You'll check if the pyramids are still there and whether the Nile flows from the south to the north like it always has. On top of that, you'll see other things worth seeing, get to know the land, the people and their customs, and make a dozen or so good reportages out of it. Well? What do you say?

[...]

SCENE 2. NEL TRIES TO FIND A PLACE IN THE GEOGRAPHIES (DISCURSIVE PHANTOM)

[...]

NEL

Staś said

– We'll be fine here.

And let this village be named after you, Nel.

– Then I shall be in the geographies.

– You will, you will.

----------------------------------

Nel

Was passionate about maps

Mappa

Mon papa

-----------------------------

There was a picture of the earth

on the first page of his geography:

a big ball

in the middle of clouds.

------------------------------------

[...]

At that time,

there were many blank spaces

on the earth

a large shining map,

marked with all the colors of a rainbow.

Brr

Nel looks at the map

[...]

It had got filled

since Nel's childhood with rivers and lakes and names.

Names and names.

Brr

Fashoda Kodok

Rhodesia Zambia

Dahomey Benin

Zaïre

Congo Congo Congo

SCENE 3. A CULTURAL PATCHWORK

EUROPE

Staś lived with all on intimate terms.

We see a vocabulary picture-card. There is also a pictogram from a primer in which words are illustrated with gestures, behaviors, or situations typical for the culture of a given language. Staś repeats not just the words but also the bodily movements. Forcing language into the flesh.

STAŚ

أخوية

UDUGU

BROTHERHOOD

BRATERSTWO

EUROPE

Having, as is usual with Poles, an extraordinary aptitude for languages he became, he

himself not knowing how and when, acquainted with many of their dialects.

STAŚ

أ. تنوير, ثقافة, حركة التنوير الفلسفية

KUTAALAMIKA

ENLIGHTENMENT

OŚWIECENIE

AFRICA

Born in Egypt, he spoke Arabian like an Arab.

STAŚ

الغاشمة

BRUTE

BYDLĘ

AFRICA

From the natives of Zanzibar, many of whom worked as firemen on the steam dredges, he learned Kiswahili a language widely prevalent all over Central Africa.

STAŚ

آلة

MASHINE

MACHINE

MASZYNA

AFRICA

He could even converse with the Negroes of the Dinka and Shilluk tribes, residing on the Nile below Fashoda.

EUROPE

Besides this, he spoke fluently English, French, and also Polish, for his father, an ardent patriot, was greatly concerned that his son should know the language of his forefathers. Staś in reality regarded this language as the most beautiful in the world and taught it, not without some success, to little Nel...

SCENE 7. THE STATUE OF GENERAL GORDON

EUROPE

Between the houses I see statue of a rider on a camel. A statue of General Gordon.

STAŚ

Khartoum, Gordon! Gordon, Khartoum! Khartoum is taken. Gordon is killed.

[...]

EUROPE

The monument is very beautiful. A proud rider mounted on a richly bedecked dromedary. [...]

STAŚ

A human head fastened on a high bamboo set up in the center of the marketplace. Gordon's head.

EUROPE

A statue of the general still stands in the center of Khartoum.

STAŚ

The head of the general is standing in Omdurman.

ARAB

Look, mister, look, this is your last chance! It will be gone a month from now, they wrote about it in the papers. There are no foreign governors in Sudan; we don't need statues of them. But there are many interesting stories in Sudan.

[...]

NEL

Hello! Hello? Where are we? Where are we in geography?

ARAB

Verily I was to be a guide around the city, but I get lost in it myself. Perhaps I could offer you a ride in my taxi through the shifting sands of the desert instead.

EUROPE

I am not concerned with your city. I am concerned with Polish literature.

NEL

You are concerned with an elephant's trunk. History is a nightmare from which Nel is trying to wake. History has given Nel the fever. History has always truncated us. Everybody's always taking me to tusk.

[...]

SABA

General Gordon was a hero and a great man!

IDRYS

General Gordon was a professional queller of national uprisings.

STAŚ

I'm feeling a bit lost right now.

EUROPE

National uprisings in the countries of Asia and Africa.

STAŚ

Uprisings after all. I'm feeling the narrative splitting up and stratifying.

NEL

I'm feeling hunger in my tummy and innards. Whose geography are we currently in?

SCENE 8. THE SLAVE MARKET

STAŚ

Stanisław Tarkowski.

KALI

Kali, sir.

STAŚ

What is your nation called?

KALI

Wa-hima, sir.

[...]

STAŚ

At what age do you become sexually active?

KALI

What does it mean to be active sexually, sir? All be one with all. All be intercoursing.

STAŚ

What sexual taboos are there in your culture?

KALI

Y'all must axe the question different. I can't know what taboo is. I'se a savage slave: uncivilized, an animal almost. I'se not know taboo. Axe me what is forbidden and I'm-a tell you.

[...]

STAŚ

He was unearthly. No, they were not inhuman. That was the worst of it – this suspicion of

their not being inhuman.[...]

But what does that have to do with sexual prohibitions?

[...]

KALI

[...]Kali be a lustful Negro. With big bulging penis in sheath. An embroidered sheath. With magic signs of tribe. Kali know what be signs. But Kali not lust after white woman without permission. Kali devote his bliss and black sensuality to the hard toil of civilization. Kali's ancestors build railway in Sudan. Kali have fine tribal myth related to railway in Sudan. But Kali cannot tell it. Kali sing it.

Animacje Kuby Tarkowskiego do "W pustyni i w puszczy. Z Sienkiewicza i z Innych"

2011-09-01T13:48:00.000+02:00

Invasive Alien Species from kuba tarkowski on Vimeo.

Euro-Afro from kuba tarkowski on Vimeo.

Omdurman from kuba tarkowski on Vimeo.

Polecamy też stronę Kuby Tarkowskiego i profil Kuby na vimeo!

"Gazeta Wyborcza" o "W pustyni i w puszczy. Z Sienkiewicza i z Innych" /w kontekście teatralnych eksperymentów z siecią/

2011-07-21T17:42:00.003+02:00

To nie te kości, czyli teatr przeciwko sieci

Jeśli na rodzinnym zdjęciu wyśledzisz nieznaną twarz, denerwuje cię polityka kulturalna Arabii Saudyjskiej, a do tego masz własny laptop - uważaj. Być może jesteś o krok od zrobienia spektaklu, który stanie się przebojem festiwali teatralnych na świecie

Piotr Wawer (Saba) i Marta Nieradkiewicz (Nel), w tle - Ryszard Węgrzyn (Pan Rawlison) i Sebastian Stankiewicz (Pan Tarkowski)

(...)

Artyści zauważyli, że wraz z rozwojem nowych mediów rozmnożyły się nie tylko tematy i problemy, ale też sposoby "występowania przed publicznością" i zbierania materiałów do spektaklu. Kontekstem i konkurencją dla sztuk wizualnych są już nie tylko kino czy telewizja.

Bądź czujny!

Amatorskie filmy na YouTube przyciągają codziennie miliony widzów. Rośnie popularność sieci TED (Technology, Entertainment, Design), internetowej platformy prezentującej 18-minutowe wykłady najciekawszych intelektualistów naszych czasów. Nawet prowadzony odpowiednio profil na Facebooku może być dziś mini festiwalem czy "kanałem tematycznym", który godzinami można śledzić z zapartym tchem.

(...)

Na festiwalach dominuje dziś atmosfera seminarium naukowego. Twórcy badają, jak działają systemy, w których funkcjonujemy, co kryje się za pojęciami. Przejęli odpowiedzialność za dziennikarzy, teoretyków, organy ścigania, pracowników socjalnych. Ich głównym celem jest coraz częściej "sieć" - krytykowana, ale też wykorzystywana do tworzenia projektów.

Nel i polskie kolonie

W Polsce pionierski pod względem tego typu projektów jest jak zwykle Teatr Dramatyczny w Wałbrzychu. 11 czerwca odbyła się tam premiera "W pustyni i w puszczy" Bartosza Frąckowiaka i Weroniki Szczawińskiej.

Artyści stworzyli scenariusz, korzystając z materiałów, komentarzy i dyskusji, jakie od wielu miesięcy wypełniały ich blog Jądro Ciemności. Inspirowali się z przypadkowymi "trafieniami" i odkryciami, jakich dokonywali dzięki internetowym wyszukiwarkom. W procesie prób posługiwali się nie tylko "wskazówkami reżyserskimi", ale też np. filmikami z YouTube, by lepiej oddać jakąś poszukiwaną emocję czy nastrój. Powstał spektakl opowiadający nie tylko o legendarnej parze Staś-Nel i o polskich zapędach kolonialnych, ale też o możliwościach, jakie stwarza sieć.

Internet to ciągle zarówno terra incognita, jak i magazyn narzędzi. Można przed nim ostrzegać, można wykorzystywać do archiwizacji, upamiętniania, prowadzenia badań, a nawet odprawiania rytuałów. A teatr po prostu nie może nie brać w tym udziału."

Joanna Derkaczew, To nie te kości, czyli teatr przeciwko sieci

Więcej... http://wyborcza.pl/1,75248,9956158,To_nie_te_kosci__czyli_teatr_przeciwko_sieci.html#ixzz1SeRlGvhm

Adam Kruk na Filmwebie o "Niebie nad Saharą", naszym spektaklu i filmowych obrazach Afryki

2011-07-20T14:12:00.002+02:00

Binyavanga Wainaina radził w piśmie "Granta", aby pisząc o Afryce, traktować ją jako jeden kraj, przy tym zawsze poruszyć problem głodu, AIDS i wojen, w tytule zamieścić słowo "Afryka", "ciemność" albo "safari", a całość zakończyć cytatem z Nelsona Mandeli. Oczywiście artykuł kenijskiego pisarza miał wydźwięk żartobliwy, ale dotykał sprawy ważnej i problematycznej: jakim językiem Zachód ma mówić o kontynencie, który wytrącił z naturalnego stanu i przez stulecia kolonizował? Jak uniknąć stereotypów, lekceważenia, ale też poczucia winy? Czy możliwe jest wyjście poza własną perspektywę?

Ryszard Kapuściński pisał w "Hebanie", że "jak w przeszłości, tak i dziś Afryka jest postrzegana przedmiotowo, jako odbicie jakiejś innej gwiazdy, jako teren i obiekt działania kolonizatorów, kupców, misjonarzy, etnografów, wszelkich organizacji charytatywnych". Tymczasem, poza wszystkim, istnieje ona dla siebie samej, w sobie samej, jako wieczny, zamknięty, osobny kontynent, ziemia gajów bananowych, nieforemnych poletek manioku, dżungli, olbrzymiej Sahary, z wolna wysychających rzek, rzednących lasów, chorych, monstrualnych miast. Zachodnim mediom, ale i kinematografiom, udaje się uchwycić ten klimat niezwykle rzadko.

(...)

Wchodzące właśnie na ekrany polskich kin "Niebo nad Saharą" Karima Dridi w wielu aspektach przypomnina właśnie o ekranizacjach "W pustyni i w puszczy". Akcja dzieje się w latach 30. XX wieku, a więc pół wieku po wydarzeniach opisywanych przez Sienkiewicza. Co prawda nie w Sudanie, a w Algierze, ale i tu głównym bohaterem okazuje się pustynia. Obserwujemy podobne trudy wyprawy na wielbłądach przez Saharę i konflikty między lokalną ludnością a okupantami, z kolei Antonie (Guillaume Canet) opiekuje się Marie (Marion Cotillard) niczym Staś Nel. Dziś, kiedy nawet Sienkiewicza opowiada się z perspektywy postkolonialnej (w Teatrze Dramatycznym w Wałbrzychu można oglądać interesujący spektakl "W pustyni i w puszczy" Bartka Frąckowiaka i Weroniki Szczawińskiej, gdzie polski noblista łączony jest z Conradem, Rymkiewiczem oraz dzisiejszymi sporami i fantazmatami), poszukujące egzotycznej scenerii kino przygodowe wystawia się na łatwy atak. Musi się więc asekurować. W "Niebie nad Saharą" - tym bardziej, że reżyser filmu pochodzi z Tunezji - pojawiają się więc ślady świadomości horroru, który Europa, a w tym wypadku Francja, zafundowała Afryce. Są jednak dyskretne: Antonie jest pozytywnym bohaterem właśnie dlatego, że rozumie punkt widzenia ludności lokalnej i sprzeciwia się imperialnej mentalności swojego dowódcy, a w pewnym momencie mówi nawet: na początku myślałem, że przynosimy im postęp, teraz myślę, że przynieśliśmy tylko zamęt.

Pierwsze recenzje "W pustyni i w puszczy. Z Sienkiewicza i z Innych"

2011-07-03T23:29:00.004+02:00

Marcin Pempuś (Ostatni Czarny), Andrzej Kłak (Kali), Irena Wójcik (Mea), Ryszard Węgrzyn (Harcerz), Piotr Wawer jr (Saba/King/Chart), Wojciech Niemczyk (Staś), Sebastian Stankiewicz (Harcerz), Agnieszka Kwietniewska (Europa), Marta Nieradkiewicz (Nel jako Erzulie Dantor) tuż po sekwencji Hauka w scenie Fatamorgana

"Kilka scen – jak bitwa afrykańskich plemion – to długie, wieloplanowe i zrytmizowane sekwencje, w których z muzyczną precyzją przeplatają się wątki narracyjne, kulturowe odwołania i metateatralne zabiegi. Jeśli istnieje coś takiego jak teatralny esej, to wygląda właśnie tak: ironiczna lekkość stylu, sceniczny montaż atrakcji (jak nie słoń, to projekcje, teatr cieni, pieśń czy instrumentalny popis) – łączą się z krytyczną refleksją i erudycyjną wielością odwołań. (...)

A jesteśmy, rzecz jasna, na peryferiach. Mniejsza o to, czy wtedy, w północnej Afryce – na peryferiach kolonialnego imperium, czy teraz, w Polsce – na peryferiach tak zwanego Zachodu. Kto wie, czy dziś nie jesteśmy jeszcze bardziej peryferyjni, niż przez większą część ubiegłego stulecia.(...)

Odżywa więc polskie marzenie imperialne – i w finale ziszcza się, w obłędnej wizji przy dźwiękach drugiej części „Dziadów” Mickiewicza, inkantowanych w rytm tam-tamów. Wszystko łączy się ze wszystkim – jak w febrycznych monologach Nel. Staś może być wreszcie Aleksandrem Macedońskim, brytyjski brytan Saba (Piotr Wawer) nie śpiewa już „Rule, Britannia” – tylko staje się polskim owczarkiem. Rozbrzmiewa fantastyczny „Hymn polskich kolonii” – z orłem białym krążącym nad buszem i nowym Wawelem budowanym w dżungli. Z rytmu bębnów i z tryumfalnej pieśni, z barokowego nadmiaru scenicznych środków, z wykorzystanych w spektaklu dokumentalnych pozostałości po kolonialnych ambicjach II RP, wreszcie z dzisiejszych resztek marzeń o „polskiej misji cywilizacyjnej” – rodzi się jakaś fantazmatyczna kraina. Dumna i mocarstwowa jak Anglia, dzika i pierwotna jak Afryka, uwznioślona, katolicka i „nasza” – jak Polska."
Witold Mrozek, Nad buszem krążył orzeł biały, Dwutygodnik 59/2011

Wojciech Niemczyk (Staś) i Marcin Pempuś (Ostatni Czarny) w sekwencji Spartańskie Zapasy w Afryce sceny Afrykańskie Legiony Stasia

"Mocny akcent na zakończenie sezonu, który w wałbrzyskim teatrze upłynął pod hasłem "Znamy, znamy do kwadratu". (...) W pamięci tkwią sceny: dowcipnie rozegrane spotkanie ze słoniem Kingiem, przejmujące obrazy afrykańskiej biedy i narodzin muzułmańskiego terroryzmu, hołd składany polskim harcerzom przez Kalego, końcowa scena zaślubin Stasia i Nell, już nie tak białch i europejskich jak na początku wyprawy (Nell z nagimi, na wzór afrykański, piersiami), dźwięk toczących się po scenie ziaren kawy, zapach egzotycznych przypraw..."
Aneta Kyzioł, Inni show, Polityka nr 27/2011

FATAMORGANA

"W pustyni i w puszczy z Sienkiewicza i z Innych" - ostatnia w tym sezonie premiera naszej sceny, to bezsprzeczny sukces, który zasłużył na ponad 10-minutową owację, otrzymaną w ostatnią sobotę.
Tekst "W pustyni i w puszczy" posłużył dramaturżce Weronice Szczawińskiej i reżyserowi Bartoszowi Frąckowiakowi za swoisty szkielet, na którym zbudowali zadziorny, bogaty literacko tekst. Widz może się jedynie domyślać mamuciej pracy jakiej dokonali autorzy wynajdując w bibliotekach i archiwach szereg literackich i dziennikarskich utworów na temat czarnego lądu, jego postrzeganie przez polskich i zagranicznych autorów. Z wielu przebija fanatyzm kolonialny, nie obcy także Polakom na przełomie wieków i w 20-leciu międzywojennym.

(...) daje do myślenia na temat tego jak okrutnie europejscy kolonizatorzy traktowali podbitych Afrykańczyków. Po odarciu z godności i tradycji, celowym skundleniu ich animistycznych wierzeń, otrzymali nowego boga z cierniami wbitymi w czoło i gotyckimi katedrami gdzieś w dalekiej Europie. (...)

Wałbrzyska produkcja (...) to ważny głos, próbujący zebrać, ale też ocenić, nasze (ludzi zachodu) postrzeganie Afryki, polską megalomanię, a także role kobiecości i męskości i ich wkładu w funkcjonowanie społeczeństw."
Mateusz Mykytyszyn, Białe jest dzikie, czarne czaruje, nww24.pl

Irena Wójcik (Mea) i Marta Nieradkiewicz (Nel) w scenie My Dying Bride

"W spektaklu ciekawa jest wielowymiarowość ról, które zdają się funkcjonować w kilku światach jednocześnie – biorą udział w rekonstrukcji fabuły „W pustyni i w puszczy”, ilustrują doktrynę postkolonializmu, są metaforycznym obrazem destrukcji „czarnego lądu”, a także aktorami teatralnego performansu.
Przedstawienie chwilami drażni i irytuje, jednak hipnotyzująca, doskonała gra aktorska sprawia, że widz nie jest w stanie oderwać wzroku od sceny.

(...) Wojciech Niemczyk, czyli Staś, jako archetypowy superbohater, świetnie obrazuje krytyczne spojrzenie autorów spektaklu na tekst Sienkiewicza. Jego relacja z Kalim to najciekawszy element przedstawienia. Oparty na fizycznej dominacji, brutalny stosunek młodzieńca do „przyjaźnie nastawionego Murzyna” to uderzający symbol nastawienia bogatej północy wobec niedorozwiniętego ekonomicznie południa świata. Jednocześnie, taki sposób komunikowania ma głęboką motywację psychologiczną. Przedstawienie najmocniej porywa właśnie wtedy, gdy między postaciami zachodzą autentyczne, przeniesione z rzeczywistości, interakcje. Pełen napięcia i bardzo dotykający jest moment, w którym Staś przesłuchuje postawionego pod ścianą, oślepionego mocnym światłem Kalego (świetny Andrzej Kłak). Dopiero kiedy zakłada mu biały kołnierzyk, może porozmawiać z nim jak równy z równym.

W pustyni i w puszczy" Bartosza Frąckowiaka i Weroniki Szczawińskiej to ważny głos w dyskusji o kolonializmie jako przyczynie rasizmu oraz o polskości jako wypadkowej popularności szowinistycznego pisarstwa i martyrologicznego dyskursu. Oprócz tego „W pustyni i w puszczy z Sienkiewicza i innych” stawia fundamentalne pytania o człowieczeństwo, o funkcjonowanie wartości humanistycznych w zdehumanizowanej rzeczywistości postmodernizmu. Za pomocą odważnego nagromadzenia różnych środków wyrazu szuka ratunku przed rozszalałym europocentryzmem. (...)

Formalna warstwa spektaklu, rozwiązania techniczne oraz pomysły reżyserskie również wprowadzają do teatru pewną nową jakość."
Magda Szpecht, Jądro postkolonializmu, G-punkt.pl

Ewelina Żak (Afryka) i Agnieszka Kwietniewska (Europa) w scenie INVASIVE ALIEN SPECIES

"Mimo bogactwa tak wysublimowanych treści spektakl jednak w żadnym momencie nie pozostaje hermetyczny, jego forma bardzo bezpośrednio przemawia do widza, ruch sceniczny zakomponowany jest przejrzyście i zgrabnie, oprawa multimedialna znakomicie dopowiada treści dramaturgiczne, a energia płynąca ze sceny mogłaby obdzielić kilka innych przedstawień.

Trzy godziny upływają niepostrzeżenie i, choć konfrontacja z także przecież nas dotyczącymi uprzedzeniami bywa bolesna, to jednak krytyka ta przeplata się ze zrozumieniem ludzkich słabości i swego rodzaju czułością dla wszelkich, także tych "negatywnych", przejawów każdej kultury. Bo przecież one także stanowią jej nieodłączną część i decydują o specyfice."
Staś i Nel w dekonstrukcji , Wałbrzyszek.com

Andrzej Kłak (Kali), Sebastian Stankiewicz (Harcerz), Agnieszka Kwietniewska (Europa), Wojciech Niemczyk (Staś), Daniel Chryc (Oberharcmistrz), Marta Nieradkiewicz (Nel) w sekwencji Polowanie sceny Mikrokolonia 'Baobab Kraków'

Bartosz Frąckowiak, Weronika Szczawińska "W pustyni i w puszczy. Z Sienkiewicza i z Innych"

REŻYSERIA: Bartosz Frąckowiak
DRAMATURGIA: Weronika Szczawińska
SCENOGRAFIA: Anna-Maria Karczmarska
MUZYKA: Krzysztof Kaliski
ANIMACJE: Kuba Tarkowski
ŚWIATŁA: Bartosz Nalazek
PRACA NAD PIEŚNIĄ: Monika Sadkowska

ASYSTENTKA REŻYSERA: Irena Wójcik
ASYSTENTKA SCENOGRAFKI: Dorota Nawrot
INSPICJENT: Anna Solarek

OBSADA:
STAŚ: Wojciech Niemczyk (gościnnie)
NEL: Marta Nieradkiewicz (gościnnie)
AFRYKA: Ewelina Żak
EUROPA: Agnieszka Kwietniewska
KALI: Andrzej Kłak
MEA: Irena Wójcik
ARAB/OSTATNI CZARNY: Marcin Pempuś (gościnnie)
SABA/KING: Piotr Wawer jr. (gościnnie)
LINDE-KURTZ/OBERHARCMISTRZ: Daniel Chryc
PAN TARKOWSKI/HARCERZ: Sebastian Stankiewicz (gościnnie)
PAN RAWLISON/HARCERZ: Ryszard Węgrzyn.

Więcej zdjęć TUTAJ

Flaneur kulturalny (Dwutygodnik), odc. 3 – Frąckowiak, Szczawińska

2011-06-27T19:24:00.000+02:00

Flaneur kulturalny, odc. 3 – Frąckowiak, Szczawińska from Dwutygodnik on Vimeo.

PREMIERA. FOTO&PRZEWODNIK

2011-06-21T13:41:00.000+02:00

11 czerwca odbyła się premiera naszego spektaklu W pustyni i w puszczy. Z Sienkiewicza i z Innych

Poniżej prezentujemy przewodnik po sekwencjach spektaklu i wybrane zdjęcia.

Wszystkie zdjęcia autorstwa Bartłomieja Sowy/Teatr im. Szaniawskiego w Wałbrzychu.

Bartosz Frąckowiak, Weronika Szczawińska
W PUSTYNI I W PUSZCZY
Z Sienkiewicza i z Innych
SEKWENCJE:

1. REDAKCJA

W swoim tekście traktuj Afrykę jakby była jednym krajem. Jest gorąca i pylista, porośnięta trawami, pełna stad potężnych zwierząt oraz wysokich, chudych, głodujących ludzi. Albo też bardzo niskich, głodujących ludzi, którzy zjadają naczelne.
Wśród twoich afrykańskich postaci mogą się znaleźć nadzy wojownicy, lojalni słudzy i jasnowidze. Skorumpowani politycy, poligamiczni przewodnicy oraz prostytutki, z którymi się przespałeś. Lojalny Sługa potrzebuje silnej ręki; niech boi się węży, dobrze sobie radzi z dziećmi i wciąga cię w skomplikowane dramaty rodzinne.
Pokazanie cierpiących białych ludzi to największe tabu. Biali ludzie nie umierają w Afryce. Wśród bohaterów musisz zawsze uwzględnić Głodującą Afrykankę, która snuje się niemal nago po obozie uchodźców i czeka na pomoc z Zachodu. Musi wyglądać całkowicie bezradnie. Jęczenie jest dobre. Koniecznie opisz również ciepłą kobietę, która śmieje się szeroko i troszczy o ciebie. Nazwij ją po prostu Mama. Binyavanga Wainaina, Jak pisać o Afryce

2.       NEL SZUKA MIEJSCA W GEOGRAFII (DYSKURSYWNY UPIÓR)

Miss Nel Rawlison
Port Said
Prowincja Port Said
Egipt
Afryka
Świat
Wszechświat

Hello
I am
Nel Rawlison
I am eight years old
I live in Africa

nasze podróże:
Od Fajumu do Chartumu - to jedna
od Chartumu do Faszody - to druga
od Faszody do tego wąwozu w którym znaleźliśmy Kinga - to trzecia
a od Góry Lindego do jeziora - to czwarta

Rzecz w tym, że naprawdę Staś nie jest wcale ciekaw świata. Interesuje go jedno: okazać się godnym własnego pojęcia o sobie. Z chwilą, gdy może postawić sobie piątkę z heroizmu, idzie spokojnie na polowanie.
(…) Łatwo spostrzec, że Staś Tarkowski jest starszy niż wskazują jego lata; natomiast Nel Rawlison – młodsza. Nel ma osiem, później chyba dziewięć lat: ośmioletnia dziewczynka nie jest mniej ciekawa świata niż ośmioletni chłopak; nawet przeciwnie, jak twierdzą psychologowie. Jest odważna i przedsiębiorcza: w tak niezwykłych warunkach winna albo się załamać, albo – co prawdopodobniejsze – szybciej dojrzewać. Słowem, można by się spodziewać po Nel rzeczy dość nadzwyczajnych. Tymczasem Nel jest bierna i ogłupiała: plecie bzdury i to od pierwszej kartki („Mahdi mnie zje”). Nie objawia ani za grosz dzielności: zajmują ją tylko kwiatki i ptaszki. Ktokolwiek jednak pamięta np. wojnę, wie, jak szybko dzieci pojmują troski dorosłego świata i starają się wziąć w nim – naiwnie i wzruszająco – udział. Ale Nel jest kobietą i to tłumaczy wszystko Jan Błoński, Staś i Nel

3.       KULTUROWY PATCHWORK (STAŚ I JĘZYKI)

أخوية
UDUGU
BROTHERHOOD
BRATERSTWO

أ. تنوير, ثقافة, حركة التنوير الفلسفية
KUTAALAMIKA
ENLIGHTENMENT
OŚWIECENIE
الغاشمة
BRUTE
BRUTE
BYDLĘ
آلة
MASHINE
MACHINE
MASZYNA

Unspeakable rites
Unspeakable rites.
Unspeakable rites.
Poor little girl. Unspeakable, unconsciouss, unnecessary, uncanny, unusual, untidy...

Podejmując próbę opisu narracji powieściowej jako realizacji pewnej idei polityki kolonialnej, mamy do dyspozycji dwa ujęcia: po pierwsze, widzieć w utworze Sienkiewicza przypadek fikcji narracyjnej, w której fabuła inicjacyjna (proces symbolicznej transformacji chłopięcości w męskość) jest ściśle powiązana z narracją kolonialna w powieści. W najprostszym ujęciu jest to opowieść o przygodach bohatera, który „posiada” kolonie. Ryszard Koziołek, Męskość Stasia. Problematyka inicjacyjna a dyskurs kolonialny

4.       INVASIVE ALIEN SPECIES

Afrykę skolonizowała obca flora.
Tymczasem
Flora Afryki nie mieszka już w Afryce, właściwa
Flora Afryki przeniosła się do ojczyzn Dame Shaw
I innych gatunków inwazyjnych.
Flora Afryki pleni się w Europie
Zasypuje ją, za nic mając punkty kontrolne, służby celne
Wyrasta na ulicach Rzymu i Paryża,
W kolekcjach Europy.

Acacia mearnsi
Lantana camara
Clidemia hirta
Parthenium hysterophorus
Chromolaena odorata
Eichhornia crassipes

5.       IMPERIAL FATHERS

Jestem Biały. […] Biały. Biały, czyli kolonialista, grabieżca, okupant. Podbiłem Afrykę, podbiłem Tanganikę, wyciąłem w pień plemię tego, który akurat stoi przede mną, jego przodków. Zrobiłem go sierotą. W dodatku sierotą upokorzonym i bezsilnym. Wiecznie głodnym i chorym. Tak, kiedy patrzy teraz na mnie, to właśnie musi myśleć: Biały, ten, który mi wszystko zabrał, bił dziadka batem po lecach, gwałcił moją matkę. Masz go teraz przed sobą, przypatrz mu się! […] Nie potrafiłem rozbudzić w sobie tego oczyszczającego, wyzwoleńczego uczucia: poczuć się winnym. Okazać skruchę. Przeprosić. Przeciwnie! Z początku próbowałem kontratakować: – Wyście byli skolonializowani? My, Polacy, też! Przez sto trzydzieści lat byliśmy kolonią trzech obcych państw. Zresztą też Białych jak wy. Śmiali się, pukali w czoło, rozchodzili. Gniewałem ich, ponieważ podejrzewali, że chcę ich oszukać. Wiedziałem, że mimo wewnętrznego przeświadczenia o mojej niewinności dla nich – jestem winny. Ci bosonodzy, głodni i niepiśmienni chłopcy mieli nade mną przewagę etyczną, tę, którą daje przeklęta historia swoim ofiarom. Oni, Czarni, nigdy nikogo nie podbijali, nie okupowali, nie trzymali w niewoli. Mogli patrzeć na mnie z poczuciem wyższości. Byli z rasy czarnej, ale czystej. Stałem wśród nich słaby, nie mając już nic do powiedzenia. Ryszard Kapuściński, Heban

6.       PUSTYNIA (TURYŚCI, NIHILIZM, EKSTAZA. HISTORIA PRZEMOCY)

Piasek i niebo - w tych dwóch słowach mieści się pustynia, ale nie mieści się jej dusza. Trudno ją określić, tak jak trudno w pierwszej chwili zdać sobie sprawę z własnych wrażeń. Po niejakim czasie odczuwa się doskonale, że między piaskami i niebem jest coś trzeciego, co stanowi istotę rzeczy. Henryk Sienkiewicz, Listy z Afryki
W czasie podróży człowiek znosi wszystko, oburzenie zostawiając w domu. patrzy, słucha, zachwyca się nawet tym, co najbardziej straszne, ponieważ jest nowe. Prawdziwi podróżnicy są bez serca. Elias Canetti. Głosy Marrakeszu

7.       POMNIK GENERAŁA GORDONA (CHARTUM, OMDURMAN, HISTORIA BRONI)

Tools of imperialism. Kanonierki bombardujące cały kontynent. Budowa kolei żelaznej ułatwiająca jego rabunek. Parowiec rzeczny dostarczający na pokładzie Europejczyków i i ich broń do jądra ciemności. […] „Przychodzimy do nich wyposażeni w boską potęgę” – pisze Kurtz w sprawozdaniu do Międzynarodowego Towarzystwa Tępienia Dzikich Obyczajów. Miał na myśli broń. To ona zapewniała boską moc. Sven Lindqvist, Wytępić całe to bydło

8.       TARG NIEWOLNIKÓW (KALI, MEA)

Kali – jedna z drugoplanowych postaci powieści W pustyni i w puszczy Henryka Sienkiewicza. Jest to Murzyn z plemienia Wa-Hima, uratowany i uwolniony z rąk mahometan przez Stasia; towarzyszył chłopcu, małej ośmioletniej Nel i murzynce Mei, aż do spotkania się z kapitanem Glenem i dr Clarym. Staś w trakcie podróży próbował wykształcić europejski sposób myślenia u Kalego, co owocowało wieloma zabawnymi sytuacjami. Kali był bardzo przesądny i wierzył, że każda zła sytuacja jest spowodowana tym że "złe Mzimu" się zdenerwowało. Był wierny, oddany i posłuszny Stasiowi i wierzył we wszystkie jego słowa.
Kali posługiwał się charakterystycznym sposobem mówienia - wszystkie czasowniki umieszczał w bezokoliczniku.
Do języka potocznego wszedł zwrot moralność Kalego. Oznacza podwójny system oceny uczynków, w zależności od tego kto ich dokonuje. Cytat z powieści:
„Jeśli ktoś Kalemu zabrać krowy (...) to jest zły uczynek (...). Dobry, to jak Kali zabrać komu krowy.”

Mea – murzyńska służąca, pochodząca z plemienia Dinka. Miała długie nogi, była smukła i szczupła. Została ofiarowana Nel po śmierci Dinah, kiedy dziewczynce zabrakło piastunki. Wychowywała się nad brzegiem Nilu. Była bardzo przywiązana do Nel i zakochała się w Kalim. Chciała umrzeć razem z nim, kiedy razem w czasie ostatniego etapu konali z pragnienia na pustyni.

9.       DZIENNIK INTYMNY STASIA (ZABÓJSTWO RETARDACJA)

DUCH OJCA STASIA
Cisza, cisza, cisza
Co znaczy zabić człowieka
Jakiego człowieka?

STAŚ
Kula między oczy albo po mnie! W imię Ojca i Syna!
Jedno mgnienie oka, muszka sztucera na czole zwierzęcia.
Lew runął na wznak.
Objąłem wzrokiem Arabów.
To przecie łotry, katy, mordercy, a Nel w ich ręku

DUCH OJCA STASIA
(w stroju powstańca 1863)
Słuchaj, Stasiu! Śmiercią nie wolno nikomu szafować, ale jeśli ktoś zagrozi twej ojczyźnie, życiu twej matki, siostry lub życiu kobiety, którą ci oddano w opiekę, to pal mu w łeb, ani pytaj, i nie czyń sobie z tego żadnych wyrzutów.

10.    BAOBAB KRAK – ŻĄDAMY KOLONIJ DLA POLSKI

Gdyby Polska miała kolonie to armia Andersa nie musiałaby wisieć u klamki w Londynie. Nasz rząd, z naszym złotem, z naszym bankiem państwowym, naszym sądem najwyższym i pieczęciami prezydenckimi mógłby przenieść się „na własne”, a nie prosić o kąt u obcych. To było bardzo roztropne myślenie, choć po wojnie wyśmiewane. Wojciech Cejrowski

Wiktorii słońce pieści lazur
Łódź nasza płynie w świata dal
Biało-czerwona flaga dumnie
Uśmiecha się do obcych fal.

11.    MY DYING BRIDE (FEBRA NEL)

Mea, ta sympatyczna i młoda Murzynka, należała do szczepu Dinka.
Ja jestem murzynka Dina,
Dina z dalekich stron,
widzicie Dina jest inna,
niż ja, czy ty, czy on,
ma czarną skórę, kręcony włos
i czarny, czarny los!

Nel jest kobietą
Kobiety są jak dzieci
Dzieci są jak murzyni
Kobiety są jak murzyni
Stes, Nel is the nigger of the world
Paint me black paint me black paint me black Mea paint me

Bądź mi tylko za to zdrowa i rośnij ładnie, ale jednak nie zanadto prędko zmieniaj się z mojej małej Wandzi w dorosłą pannę Wandę. Na to będzie zawsze czas.

Kochany i drogi Kotku
Wielką mi przyjemność sprawiła wiadomość, że tak ładnie wyrastasz. Rośnij więc i wyrośnij na radość ludziom i na szczęście. Zapowiadałem Ci jednak, że dla mnie będziesz zawsze małą Wandzią, bo jako małą bardzo pokochałem i nie chce tego zmieniać. […] Ponieważ każdy powieściopisarz powinien, podług mojego zdania, choć raz w życiu coś i dla dzieci napisać, więc postanowiłem zacząć i skończyć do przyszłego Nowego Roku (to jest do 1911) powieść pod tytułem „Przygody dwojga dzieci w Środkowej Afryce”. Będzie tam występował chłopiec Polak, dziewczynka Angielka, a prócz tego Beduini, Arabowie, Murzyni – ludożercy, nie licząc słoni, krokodylów, lwów, hipopotamów etc. – chcę to tak napisać, by książkę mogły czytać z ciekawością nie tylko dzieci, ale i panienki trzynastoletnie, a nawet i dorośli.
Fragmenty listów Henryka Sienkiewicza do Wandy Ulanowskiej

12.    JĄDRO CIEMNOŚCI (LINDE-KURTZ)

Ich popielate ciała obsiadły błękitne, wielkie muchy.

Marlow […] dowodzi, że pierwszym jądrem ciemności, do którego dotarł, jest ciemność spoczywająca we wnętrzu kultury europejskiej. Oto i pierwsza wyprawa Marlowa: bohater odbył podróż do granic słownika europejskiego – słownika opartego na idei postępu – i przekonał się, że ta wzniosła gramatyka może wytwarzać zło.Przemysław Czapliński, Niebezpieczne arcydzieło

Ich popielate ciała obsiadły błękitne, wielkie muchy.

W niektórych rejonach Konga ludność tubylcza ginie niemal doszczętnie, dziesiątkowana przez narzucone normy pracy, a ci, których deportuje się z innych części Afryki albo zza morza, mrą masowo na dyzenterię, gorączkę błotną, odrę, beri-beri, żółtaczkę, a także z głodu i z wycieńczenia. W ostatnim dziesięcioleciu XIX wieku liczba tych bezimiennych, nieodnotowywanych w żadnym sprawozdaniu ofiar wynosi szacunkowo pół miliona rocznie. W.G. Sebald, Pierścienie Saturna

Ich popielate ciała obsiadły błękitne, wielkie muchy.

13.    STAŚ MOREAU (LUDZIE I NIE-LUDZIE/OSWAJANIE KINGA)

STAŚ
Jesteś osioł. Na nieszczęście Staś zapomniał, jak jest osioł w języku ki-swahili, i powiedział po angielsku donkey. Kali zaś nie rozumiejąc po angielsku poczytał widocznie ten wyraz za jakiś komplement czy jakąś pochwałę dla siebie.
KALI
Kali być Kali donkey.
STAŚ
Kali is donkey and this is elephant.
KING
Elephant.
STAŚ
Kali jest brute i elephant is brute.
KALI
Kali jest brute!
STAŚ
Kali jest brute and this is brute King.
KING
Elephant is King.
STAŚ
Słoń być słoń być bydlę.
KALI
Być bydlę!
KING
Brute bydlę.
STAŚ
Kali być donkey, brute bydlę i shit.
KALI
Kali być shit!
STAŚ
King być very brute very shit brute.
KING
Elephant, brute bydlę, być very shit.
KALI
Mea mieć czarną skórę i czarny mózg, a Kali jest donkey.

14.    AFRYKAŃSKIE LEGIONY STASIA

Co robisz, importując w imię Boga do Afryki tę kompletnie obcą, gotycką, obsesyjną fascynację brzydotą i śmiertelnością ludzkiego ciała? Skoro już musisz sprowadzać do Afryki coś z Europy, to czy nie lepiej importować Greków? Wyrzućcie swoich bożków. Możecie być sami jak bogowie. Spójrzcie na Greków.
J.M. Coetzee, Elizabeth Costello
I przez głowę przeleciała mi myśl, czyby nie dobrze było wrócić tu kiedy, podbić wielki obszar kraju, ucywilizować Murzynów, założyć w tych stronach nową Polskę albo nawet ruszyć kiedyś na czele czarnych wyćwiczonych zastępów do starej. Murzyni, póki mahometanizm nie wypełni ich dusz nienawiścią do niewiernych i okrucieństwem, są bojaźliwi i łagodni. Moje dzieci, moi Grecy. Teraz miałem stworzyć z nich niezwyciężone legiony, których nie pobije nikt. Które przejdą przez morze suchą stopą, by stanąć u bram Polski i wydać wojenny ryk z czarnych piersi, na który wrogom ojczyzny bagnety pogną się jak patyki na wietrze historii.
Odtąd Staś z wysokości grzbietu Kinga pilnował porządku, wydawał rozkazy. Może nie tyle dlatego, że były potrzebne, ile z tego powodu, że upajała go rola wodza. I z dumą spoglądał na swoją małą spartańską armię. Gdybym chciał, to mógłbym tu zostać królem nad wszystkimi ludami Doko, tak jak Beniowski na Madagaskarze.

15.    FATAMORGANA

Wszystko spalone na wiór, Afryka staje się łatwopalnym papierem. Papier nie przyjmuje już atramentu.

KULTUROWY PATCHWORK: Wojciech Niemczyk (Staś), Marta Nieradkiewicz (Nel)

KULTUROWY PATCHWORK: Wojciech Niemczyk (Staś), Marta Nieradkiewicz Nel)

IMPERIAL FATHERS: Ryszard Węgrzyn (Pan Rawlison), Agnieszka Kwietniewska (Europa), Piotr Wawer jr (Saba), Sebastian Stankiewicz (Pan Tarkowski), Marta Nieradkiewicz (Nel), Marcin Pempuś (Arab)

INVASIVE ALIEN SPECIES: Ewelina Żak (Afryka), Agnieszka Kwietniewska (Europa)

PUSTYNIA: Piotr Wawer jr (Saba)

STAŚ MOREAU: Marta Nieradkiewicz (Nel), Piotr Wawer jr (King), Wojciech Niemczyk (Staś)

POMNIK GENERAŁA GORDONA: Ewelina Żak (Afryka), Piotr Wawer jr (Saba), Marta Nieradkiewicz (Nel), Marcin Pempuś (Arab)

DZIENNIK INTYMNY STANISŁAWA TARKOWSKIEGO: Sebastian Stankiewicz (Harcerz), Wojciech Niemczyk (Staś), Agnieszka Kwietniewska (Europa), Marta Nieradkiewicz (Nel)

JĄDRO CIEMNOŚCI: Wojciech Niemczyk (Staś)

BAOBAB KRAK: Wojciech Niemczyk (Staś), Marta Nieradkiewicz (Nel), Sebastian Stankiewicz (Harcerz), Agnieszka Kwietniewska (Europa), Ewelina Żak (Afryka)

BAOBAB KRAK: Irena Wójcik (Mea), Andrzej Kłak (Kali), Ryszard Węgrzyn, Sebastian Stankiewicz (Harcerze), Wojciech Niemczyk (Staś), Daniel Chryc (Oberharcmistrz), Agnieszka Kwietniewska (Europa)

AFRYKAŃSKIE LEGIONY STASIA: Wojciech Niemczyk (Staś), Marcin Pempuś (Ostatni Czarny)

STAŚ MOREAU: Irena Wójcik (Mea), Ewelina Żak (Afryka)

TARG NIEWOLNIKÓW: Andrzej Kłak (Kali), Marta Nieradkiewicz (Nel), Marcin Pempuś (Arab)

PUSTYNIA: Wojciech Niemczyk (Staś), Marta Nieradkiewicz (Nel), Marcin Pempuś (Arab)

TARG NIEWOLNIKÓW: Wojciech Niemczyk (Staś), Agnieszka Kwietniewska (Europa)

TARG NIEWOLNIKÓW: Wojciech Niemczyk (Staś), Andrzej Kłak (Kali), Agnieszka Kwietniewska (Europa)

PUSTYNIA: Marcin Pempuś (Arab), Wojciech Niemczyk (Staś), Marta Nieradkiewicz (Nel)

INVASIVE ALIEN SPECIES: Agnieszka Kwietniewska (Europa)

POMNIK GENERAŁA GORDONA: Ewelina Żak (Afryka), Piotr Wawer jr (Saba)

MY DYING BRIDE: Irena Wójcik (Mea), Marta Nieradkiewcz (Nel)

TARG NIEWOLNIKÓW: Daniel Chryc (Oberharcmistrz), Irena Wójcik (Mea)

IMPERIAL FATHERS: Agnieszka Kwietniewska (Europa), Wojciech Niemczyk (Staś)

TARG NIEWOLNIKÓW: Ewelina Żak (Afryka)

BAOBAB KRAK: Ryszard Węgrzyn (Harcerz), Marcin Pempuś (Ostatni Czarny)

BAOBAB KRAK: Irena Wójcik (Mea), Andrzej Kłak (Kali)

BAOBAB KRAK: Andrzej Kłak (Kali), Sebastian Stankiewicz (Harcerz), Agnieszka Kwietniewska (Europa), Daniel Chryc (Oberharcmistrz), Wojciech Niemczyk (Staś), Marta Nieradkiewicz (Nel)

BAOBAB KRAK: Wojciech Niemczyk (Staś), Marta Nieradkiewicz (Nel), Ryszard Węgrzyn, Sebastian Stankiewicz (Harcerze), Daniel Chryc (Oberharcmistrz)

JĄDRO CIEMNOŚCI: Irena Wójcik (Mea), Marta Nieradkiewicz (Nel), Wojciech Niemczyk (Staś)

AFRYKAŃSKIE LEGIONY STASIA: Marcin Pempuś (Ostatni Czarny), Andrzej Kłak (Kali), Agnieszka Kwietniewska (Europa)

BAOBAB KRAK: Marta Nieradkiewicz (Nel), Marcin Pempuś (Ostatni Czarny)

DZIENNIK INTYMNY STANISŁAWA TARKOWSKIEGO: Piotr Wawer jr (Saba), Ewelina Żak (Afryka), Ryszard Węgrzyn (Harcerz), Wojciech Niemczyk (Staś), Daniel Chryc (Oberharcmistrz), Marta Nieradkiewicz (Nel), Agnieszka Kwietniewska (Europa)

FATAMORGANA: WSZYSCY

FATAMORGANA

Lecz zabije rzeka

2011-06-21T12:32:00.000+02:00

Na wakacje polecamy interesującą książkę o Kongu i Rwandzie.

Kiedyś w Afryce - dokument

2011-06-02T19:43:00.000+02:00

Obejrzeliśmy właśnie interesujący dokument w reżyserii Piotra Jaworskiego - "Kiedyś w Afryce", poświęcony polskim marzeniom kolonialnym okresu międzywojennego, m.in. historii Ligi Morskiej i Kolonialnej.
Film tutaj:

http://www.youtube.com/watch?v=zS6hQ5e2iAA

A poniżej kadry z dokumentu.

Hymn Polskich Kolonii

2011-06-02T18:55:00.000+02:00

W ramach przygotowań przedpremierowych, prezentujemy fragment scenariusza - Hymn Polskich Kolonii.

Wiktorii słońce pieści lazur

Łódź nasza płynie w świata dal

Biało-czerwona flaga dumnie

Uśmiecha się do obcych fal.

O, czarnym lądom polska barka

Cywilizacji niesie zew

Gdzie krokodyle i szmaragdy

Donośnie ryknie Piasta lew.

Nad buszem krążył orzeł biały

I dzikich ochrzcił własną krwią

Wszystkie tam-tamy rozbrzmiewały

Swym królom niosąc piosnkę tą.

Czarnej Madonny syn zasiądzie

Na tronie wśród zielonych palm

Ogrzeje go tropików słońce

Rozlegnie się w suahili psalm

Kawa kakao kauczuk złoto

Z darami czeka ciemny człek

Rosną fabryki rosną szkoły

Zaczyna się tu złoty wiek.

Już w dżungli staje Wawel nowy

Z Sahary grzmi zwycięski śpiew

O, nie oddamy cię Afryko

Zamienisz ty się pierwej w krew.

Refren:

Afryko, ziemio urodziwa

Naszą kolonią będziesz ty

I doprowadzim do rozkwitu

O wielkiej Polsce złote sny.

kadr z filmu "Kiedyś w Afryce"

Pustynia

2011-06-01T00:26:00.000+02:00

W ciemnościach nad Saharą gwiazdy świecą tak nierealnie intensywnie

Że wydają się niemal dekoracją.

Spektakl coraz bliżej

2011-05-31T23:59:00.000+02:00

Pod koniec marca rozpoczęliśmy próby do spektaklu, którego premiera zaplanowana jest na 11 czerwca.
Poniżej prezentujemy twórców i obsadę:

Bartosz Frąckowiak, Weronika Szczawińska

W PUSTYNI I W PUSZCZY

Z Sienkiewicza i z Innych

REŻYSERIA: Bartosz Frąckowiak

DRAMATURGIA: Weronika Szczawińska

SCENOGRAFIA: Anna-Maria Karczmarska

MUZYKA: Krzysztof Kaliski

ANIMACJE: Kuba Tarkowski

ŚWIATŁA: Bartosz Nalazek

PRACA NAD PIEŚNIĄ: Monika Sadkowska

ASYSTENTKA REŻYSERA: Irena Wójcik

ASYSTENTKA SCENOGRAFKI: Dorota Nawrot

INSPICJENT: Anna Solarek

OBSADA:

STAŚ: Wojciech Niemczyk (gościnnie)

NEL: Marta Nieradkiewicz (gościnnie)

AFRYKA: Ewelina Żak

EUROPA: Agnieszka Kwietniewska

KALI: Andrzej Kłak

MEA: Irena Wójcik

ARAB/OSTATNI CZARNY: Marcin Pempuś (gościnnie)

SABA/KING: Piotr Wawer jr. (gościnnie)

LINDE-KURTZ/OBERHARCMISTRZ: Daniel Chryc

PAN TARKOWSKI/HARCERZ: Sebastian Stankiewicz (gościnnie)

PAN RAWLISON/HARCERZ: Ryszard Węgrzyn

Premiera 11 czerwca 2011

Duża Scena

Ksiądz Wieczorek

2011-05-31T23:46:00.000+02:00

Jacek Dehnel przesłał nam serię niezwykłych pocztówek prezentujących misyjny trud niejakiego księdza T. Wieczorka. Szczególnie godne uwagi wydaje nam się zdjęcie przedstawiające walkę misjonarza z pogańskimi bożkami.
Serdecznie dziękujemy za materiał!

Czarnym lądom polska barka

2011-05-18T01:32:00.001+02:00

Agata Pietrasik przesłała nam plakat, który prezentujemy poniżej.
Serdecznie dziękujemy!!!

2011-05-18T01:21:00.002+02:00

Z czasopisma "Morze"

O, nie oddamy cię Afryko

2011-05-18T01:11:00.001+02:00

Z czasopisma "Morze"

Llosa, Casement

2011-05-04T21:06:00.002+02:00

Mario Vargas Llosa opublikował powieść o Rogerze Casemencie.
Poniżej link do recenzji z "The Times Literary Supplement":
http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/the_tls/article7170097.ece

Kongo Kongo Kongo

2011-05-04T20:48:00.001+02:00

Zbrodnie kolonizatorów w Kongu - ujawnione po raz pierwszy przez brytyjskiego konsula Rogera Casementa (o którym wkrótce napiszemy obszerniej) - wywarły potężny wpływ na dwudziestowieczną kulturę. Kongo znalazło swoje miejsce w zachodniej literaturze początku wieku - i nie chodzi tu jedynie o prace autora "Jądra ciemności", ale o dzieła twórców powszechnie kojarzonych z literaturą popularną: Marka Twaina i Arthura Conan Doyle'a.

Mark Twain wydał "Monolog króla Leopolda"
("King Leopold's Soliloquy"), pełny angielski tekst pod adresem:
http://chss.montclair.edu/english/furr/i2l/kls.html
natomiast Arthur Conan Doyle opublikował "The Crime of the Congo", angielski tekst tutaj:
http://www.kongo-kinshasa.de/dokumente/lekture/crime_of_congo.pdf

A father stares at the hands

2011-04-13T01:34:00.000+02:00

A father stares at the hands of his five year-old daughter, which were severed as a punishment for having harvested too little caoutchouc/rubber

The Heart of Darkness

2011-04-03T21:10:00.000+02:00

Pani Magda Heydel podesłała nam kolejne skany "The Heart of Darkness":

New Heart

2011-03-28T10:39:00.001+02:00

Od Pani Magdy Heydel otrzymaliśmy informację o istnieniu powieści graficznej "Heart of Darkness", autorstwa Catherine Ayango i Davida Zane Mairowitza, opartej na tekście Conradowskiego "Jądra ciemności". Poniżej kilka obrazów.
W P. i W P. serdecznie dziękują za kontakt i cenne informacje!

Hiena i inni

2011-03-28T10:20:00.000+02:00

Kolejna porcja fotografii Pietera Hugo, tym razem poświęconych szczególnym performerom z Nigerii.
Polecamy niezwykle interesujący opis pracy na stronie artysty:
http://www.pieterhugo.com/the-hyena-other-men/
oraz tekst o Hugo z "The Observer":

http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2008/jul/20/photography.southafrica

Inne fotografie

2011-03-28T10:05:00.000+02:00

Anna Orłowska przesłała nam informację o zdjęciach Pietera Hugo, artysty z Johannesburga. Jego prace to niezwykłe obrazy, które umożliwiają inne spojrzenie na wielokrotnie fotografowaną Afrykę. Poniżej publikujemy kilka, z cyklu "Permanent Error" i "Nollywood", polecamy też opisy zdjęć i projektów zamieszczone na stronie artysty:
http://www.pieterhugo.com/
Serdecznie dziękujemy za kontakt i cenne informacje!
W P. i W P.

Fotoplastikon

2011-03-28T09:35:00.000+02:00

Jacek Dehnel przesłał nam fantastyczny materiał - skany reklam Fotoplastikonu Warszawskiego z lat pięćdziesiątych. Szczególnie polecamy Afrykę i Sumatrę, chociaż obrazowanie "egzotyki" na każdej z plansz jest intrygujące.

Serdecznie dziękujemy!

Staś, Nel, Michał

2011-03-02T21:56:00.000+01:00

Poniżej fragment felietonu Michała Witkowskiego Jesteś tym, co czytasz...a nie tym, co jesz, opublikowanego w najnowszym numerze "Przekroju":

Pokutują w nas jeszcze wciskane nam od dzieciństwa prawdy ludowe na temat zdrowotnych właściwości różnych rzeczy, na przykład jedzenia. Od dziecka moja babcia powtarzała mi, że jeśli ktoś jest chory, to musi jeść, a już osobliwie rosół. [...] "Nel była umierająca, a Staś nie miał na pustyni chininy. I wtedy wpadł na pomysł, aby podać Nel gorący rosół. Naprawdę gorący, taki aż gęsty. I to ją, Michałku, ocaliło".

Moreau Kurtz

2011-03-01T13:16:00.002+01:00

Brando Kurtz

Brando Moreau

W ekranizacji Wyspy doktora Moreau z roku 1996 postać tytułową, naukowca prowadzącego okrutne eksperymenty na żywych istotach, zagrał Marlon Brando (otrzymując za tę rolę Złotą Malinę 1997!). W ten sposób dwie bliskie sobie postaci, Moreau Wellsa i Kurtz Conrada (zagrany przez Brando w Czasie apokalipsy) spotkały się dzięki wybitnemu aktorowi.
W książce Immortal Monster. The Mythological Evolution of the Fantastic Beast in Modern Fiction and Film czytamy:
"Marlon Brando's Moreau, face pasted with white cream to protect him from the sun, is a perfect embodiment of Wells' overdetermined whiteness. This connection with Heart of Darkness was not lost on Brando either; the self-parody, in his portrayal of Moreau, of his own Kurtz in Apocalypse Now was inevitable."

http://www.brightlightsfilm.com/71/71moreau_voeltz.php
Za stroną

"The theme is compounded in the film by the obvious similarities to Francis Ford Coppola's Apocalypse Now (1979), with Brando playing both Kurtz and Moreau being the most blatant, although Frankenheimer told Brando that he "was not going to put up with any Apocalypse Now nonsense . . . ." 44 Kurtz runs a rogue, illegal military operation in Cambodia surrounded by devoted native followers who think him a god. Coppola pretentiously played up this angle by using literary references to Sir James Frazier's The Golden Bough and legends about the man-god who must be killed by his followers. He placed a copy of the book in Kurtz's room. 45 Moreau conducts rogue scientific experiments that create devoted followers, creatures he can exploit and who think of him as being the "father." Both think they are right in what they do. The island of Dr. Moreau housed a former U.S. military installation, so he utilizes the buildings and equipment left behind. Montgomery drives a U.S. Army jeep, and the hulks of U.S. aircraft dot the compound. Val Kilmer basically plays the Dennis Hopper character to Kurtz in Apocalypse Now — a drugged-out, spaced-out sycophant of Moreau. Edward Douglas, like Captain Willard with Kurtz, sees Moreau as brilliant but evil and insane, and they respectively see Hopper's journalist and Kilmer's Montgomery as just plain insane. Both, of course, end with the death of Kurtz and Moreau and a fiery apocalypse. One scene in particular captures this comparison between the two films. Brando as Moreau enters the compound of the creatures riding in a Humvee wearing white pancake make-up, dark sunglasses, a giant straw hat, and clad in a diaphanous white dress/garment. Waving, gesturing, and accepting the homage of the thronging multitudes of his creations, Moreau resembles quite intentionally the Pope in his "Pope-Mobile" traversing St. Peter's Square. The whole thing seems reminiscent of the river gunboat first entering Kurtz's bloody, bizarre compound as it parts the way through the small craft containing the wildly painted savage "creatures" that Kurtz has mobilized, as well as the heads and bodies of their victims dangling from trees. Both scenes portray an eerie, hallucinatory atmosphere."

Zwierzoludy Moreau

2011-03-01T12:50:00.000+01:00

Poniżej fragment powieści Wyspa doktora Moreau H.G. Wellsa - książki, którą można czytać jako dojmującą alegorię kolonializmu (por. rozważania o Wellsie i Conradzie w książce Svena Lindqvista Wytępić całe to bydło). Powieść Wellsa kilkakrotnie ekranizowano.

"Moreau wyprodukował w sumie prawie sto dwadzieścia stworów, ale część z nich wymarła; niektóre zginęły gwałtowną śmiercią, między innymi ów beznogi potwór, o którym opowiadał mi Moreau. Odpowiadając na dalsze pytania Montgomery wyjaśnił, iż Zwierzoludy miewają małe, ale większość z nich umiera. Nic nie wskazuje na to, by potomstwo dziedziczyło ludzkie cechy wszczepione rodzicom. Jeśli któreś z małych utrzyma się przy życiu, Moreau zabiera je rodzicom i nadaje mu ludzką postać. Samice są mniej liczne niż samce i wbrew zalecanej Prawem monogamii bywają często potajemnie wykorzystywane.
Nie potrafię opisać dokładnie wyglądu Zwierzoludów - nie mam pamięci do szczegółów i niestety, nie umiem rysować. Chyba najbardziej uderzającą cechą tych stworzeń była dysproporcja między długością ciała i nóg; nasze poczucie harmonii kształtów jest jednak tak względne, iż z czasem oswoiłem się z ich wyglądem do tego stopnia, że moje własne, długie nogi zaczęły mi się wydawać czymś nienaturalnym, a nawet niezgrabnym. Następny rys charakterystyczny to sposób trzymania głowy z wysuniętą do przodu szczęką i niezgrabna, nieczłowiecza pochyłość pleców. Nawet Małpoludowi brakowało owego sinusoidalnego wygięcia pleców, które nadaje ludzkiej postaci tyle gracji i wdzięku. Większość Zwierzoludów miała niezdarne krótkie ramiona, zaś przedramiona zwisały bezradnie po bokach. Na ogół nie były rażąco owłosione - w każdym razie do ostatniego okresu mego pobytu na wyspie.
Miały ponadto rażąco zdeformowane twarze i głowy - silnie rozbudowane, wysunięte do przodu szczęki, nieforemne uszy, wielkie, wydatne nosy, skudlone albo szczeciniaste włosy oraz dziwnie zabarwione i rozmieszczone oczy. Oprócz Małpoluda, z którego gardła dobywał się czasami piskliwy chichot, żaden Zwierzolud nie umiał się śmiać. Pomijając wymienione tu własności ogólne, ich twarze i głosy nie były do siebie podobne; każdy stwór zachował cechy określonego gatunku - piętno człowieczeństwa nie przesłoniło, jedynie zniekształciło lamparta, świnię, wieprza lub inne zwierzę albo zwierzęta, które się nań złożyły. Ich głosy też bardzo się różniły. Wszystkie Zwierzoludy miały niekształtne dłonie, czasami zadziwiająco ludzkie, ale z reguły o mniejszej ilości palców i o nieforemnych paznokciach, niemal całkowicie pozbawione czucia.
Dwa Zwierzoludy były najgroźniejsze i najdziksze - wspomniany już Człowiek-Lampart oraz stwór powstały z połączenia hieny i wieprza. Ustępowali oni wielkością trzem Ludziom-Bykom, których pierwszego dnia widziałem w łodzi. Za nimi szedł Szary Stwór zwany Odmawiaczem Prawa, M'ling oraz satyropodobny Małpo-Kozioł. Dalej wymienić należy trzech Wieprzoludów i jedną Kobietę-Świnie, Nosorożco-Kobyłę i kilka innych samic, których pochodzenia nie zdołałem ustalić. Było też kilku Wilkoludów, Byko-Niedźwiedź, oraz Człowiek-Bernardyn. O Małpoludzie już pisałem. Była też wyjątkowo wstrętna (i cuchnąca) stara samica spreparowana z niedźwiedzicy i lisicy, którą od pierwszej chwili znienawidziłem z całej duszy. Uchodziła za zagorzałą wyznawczynię Prawa. Do mniejszych stworów należało, między innymi, paru nakrapianych niedorostków oraz wspomniany wcześniej różowy Leniwcoludek. Ale dość już tego wyliczania.
Początkowo nie umiałem opanować odrazy do tych stworów, zbyt silnie odczuwałem ich zwierzęcość, ale stopniowo oswoiłem się z nimi, do czego walnie przyczynił się Montgomery. Żył wśród nich od tak dawna, że zaczął je traktować prawie jak normalnych ludzi - londyńska przeszłość stała się jedynie pięknym, nieosiągalnym wspomnieniem. Mniej więcej raz w roku odbywał podróż do Ariki, gdzie załatwiał interesy z tamtejszym agentem Moreau, handlarzem zwierząt. Ludzie, jakich spotykał w tej nadmorskiej wiosce hiszpańskich mieszańców, na pewno nie należeli do najwspanialszych okazów człowieczeństwa. Przyznał mi się kiedyś, że marynarze na statku wydawali mu się początkowo tak samo dziwaczni jak Zwierzoludy mnie - raziły go ich nienaturalnie długie nogi. płaskie twarze i wypukłe czoła, ich podejrzliwość, złośliwość i oschłość. W gruncie rzeczy nie lubił ludzi. Mnie polubił chyba dlatego, że zawdzięczałem mu życie.
Podejrzewałem go nawet, iż potajemnie darzy niektóre Zwierzoludy czułą sympatią i złośliwie popiera niektóre ich narowy, ale na początku starannie to przede mną ukrywał."

Kawiarnia Egzotyczna

2011-02-24T00:53:00.000+01:00

W 1951 roku Władysław Strzemiński został zaproszony do współpracy przy projekcie wnętrza kawiarni "Egzotyczna" w Łodzi. Artysta zaproponował płaskorzeźbę "Wyzysk kolonialny". To ostatnie zrealizowane dzieło Strzemińskiego zostało odrzucone przez komisję ZPAP i zniszczone przed udostępnieniem publiczności.

Zdjęcia przedstawiają szkice do płaskorzeźby "Wyzysk kolonialny", wykonane przez Strzemińskiego. Fot. Katarzyna Bojarska

Rekonstrukcja szkicu do projektu płaskorzeźby wykonana przez Stefana Krygiera

W P. i W P. dziękują Katarzynie Bojarskiej za informację i zdjęcia!

Invasive Alien Species

2011-02-23T16:33:00.000+01:00

Invasive Alien Species - Inwazyjne gatunki obce, wprowadzone poza obszar swojego naturalnego występowania, przeszłego lub obecnego, włączając w to jakąkolwiek część, gamety, nasiona, jaja lub inne formy rozmnażania, zagrażają różnorodności biologicznej terenu. Naturalni kolonizatorzy.
Internetowa baza danych dotycząca IAS, wraz z listą 100 najgroźniejszych:
http://www.issg.org/database/species/search.asp?st=100ss&fr=1&str=&lang=EN

Interesują nas inwazyjne gatunki obce podbijające Afrykę - pisaliśmy już, za Timem Butcherem, o hiacyncie wodnym. Dziś przedstawiamy Chromolaena odorata:

Roślina ozdobna. Jej nasiona przywleczono do Afryki w wieku XX, około roku 1940. Wymknęła się spod kontroli; zwiększając stale swój zasięg opanowała kontynent. Bujny rozrost w miejscach gniazdowania i wylęgu krokodyli powoduje zachwianie równowagi płci w populacji tych gadów. Roślina opanowała plaże tak intensywnie, że krokodylice (z instynktem powrotu co roku w to samo miejsce gniazdowania) często nie mają gdzie złożyć jaj.

Lady Flora Afrykańska

2011-02-22T20:23:00.000+01:00

Flora Shaw/Lady Lugard

Brytyjska dziennikarka i pisarka, propagatorka imperializmu, wyemancypowana antyfeministka, autorka licznych reportaży z Afryki. Jej prace przyczyniły się do stworzenia kolonialnego języka Imperium Brytyjskiego. Na łamach "The Times" ogłosiła w roku 1897 nazwę nowego kraju - Nigerii.

"I never thought of my work exactly as journalism, but rather as active politics without the fame."

Flora Shaw

Fragment książki Western Women and Imperialism, poświęcony Dame Florze Shaw - http://books.google.pl/books?id=-jH6LEPVn80C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false

Flora Shaw nadaje nazwę Nigerii - http://www.hh-bb.com/flora-shaw.pdf

Nasi dzielni koloniści

2011-02-02T13:51:00.000+01:00

„Tygodnik Ilustrowany” 1939 nr 17 z 23 IV 1939

Znój polskiego kolonisty tuż przed wybuchem wojny, z marzeniem imperialnym w tle.

W P. i W P. dziękują Pani Alinie Kwapisz i Jankowi Kwapiszowi za nadesłanie materiału.

Mniejszości Madagaskaru

2011-02-02T13:21:00.001+01:00

„Tygodnik Ilustrowany” nr 24 z 12 VI 1938

Humoreska-makabreska polityczna, sztafaż kolonialny a polska rzeczywistość.

W P. i W P. dziękują Pani Alinie Kwapisz i Jankowi Kwapiszowi za kolejny cenny materiał!

Kew Herbarium - zielniki kolonialne

2011-02-01T20:57:00.000+01:00

http://apps.kew.org/herbcat/navigator.do
Największe kolekcje okazów afrykańskiej flory znajdują się w Europie.

Kolonialna rzeczywistość

2011-02-01T20:28:00.002+01:00

„Tygodnik Ilustrowany” 1939 nr 10 z 5 III 1939

...w ujęciu ekonomicznym

Serdecznie dziękujemy Pani Alinie Kwapisz i Jankowi Kwapiszowi za przesłanie materiałów - dla nas bezcennych!

Trzeba mieć odwagę żądać dla Polski - kolonij!

2011-01-22T15:40:00.001+01:00

Dziękujemy Agnieszce Haskiej za prezent.

"Którąby tu Ugandę zanschlussować..."

2011-01-20T21:37:00.002+01:00

"Kronika tygodniowa" w której Antoni Słonimski komentuje polskie sny kolonialne (por. zwłaszcza fragment dotyczący korzyści dla sztuki dramatycznej!).

Materiał zawdzięczamy Pani Alinie Kwapisz i Jankowi Kwapiszowi - serdecznie dziękujemy!

Skauting IV

2011-01-11T00:13:00.000+01:00

Zamieszczaliśmy już opis sprawności "Staś i Nel". Dziś podajemy jej kolejną interesującą odmianę:

STAŚ I NEL
Wymagania:

Sprawność może otrzymać zuch, który nie opuścił więcej niż 3 zbiórki w czasie trwania cyklu i który:

Nie obawia się trudności dalekich wypraw. Jest dzielny, zaradny, pomysłowy, bystry i uczynny.

Jest odważny – potrafi obronić słabszego i młodszego.

Wie, że jest Polką, jest z tego dumny i nie wstydzi się tego.

Opowie o Stasiu Tarkowskim, co mu się w nim najbardziej podobało i postara się go naśladować.

Wie co to jest pustynia, puszcza, dżungla, poznał kilka roślin i zwierząt egzotycznych.

Wraz z gromadą lub szóstką urządzi i przyozdobi kryjówkę „Kraków”.

Wykona najmniej 2 przedmioty związane z cyklem.

Tańczy tańce cyklowe i śpiewa piosenki.

Wraz ze swoją szóstką umie ucharakteryzować się na Araba czy Murzyna.

Uwaga:

Sprawność ta powinna kształtować u naszych zuchów szacunek i uczucia sympatii dla ludzi innych ras.

za stroną: http://www.zhppgk.org/galezie/zuchy/zuchy_sprawnosci/stas_i_nel.htm

Marzenia kolonialne non-fiction

2011-01-10T12:51:00.000+01:00

Ewa Kawiecka poleciła naszej uwadze (dziękujemy!) interesujący fragment książki "Kapuściński. Non-fiction" Artura Domosławskiego. Dotyczy on kontrowersji związanych z filmem "Czarno widzę" Jakuba Barui, krytycznie przez Kapuścińskiego potraktowanym w "Lapidarium III".
Domosławski pisze:

[...] krytyka Kapuścińskiego brzmi nie fair nie tylko z tego powodu. Dokument młodego reżysera to swego rodzaju głos polemiczny nie wprost wobec wszystkiego, co o relacjach Polaków i Afrykańczyków Kapuściński głosił przez kilka dekad: my, Polacy, nie ponosimy odpowiedzialności za kolonializm i zniewalanie Afrykańczyków, nigdy nie mieliśmy kolonii, sami jesteśmy "Afrykańczykami" Europy, nasz los przypomina losy mieszkańcó podbijanego lądu. Czy rzeczywiście? Barua ukazuje fakty i zdarzenia, które podają w wątpliwość przekonanie Kapuścińskiego.

Domosławski cytuje również tekst Olgi Stanisławskiej, która, pisząc o filmie Barui, notowała m.in.:

Polska wydaje się mieć czyste sumienie - nie mieliśmy nigdy, chociażby, kolonialnej przeszłości. Zapominamy jednak, że mieliśmy kolonialne marzenia. [...] Prawda, że zaczytujemy się w przepojonych głębokim szacunkiem do drugiego człowieka książkach Kapuścińskiego - ale nawet i on nie zdołał zdetronizować w naszej zbiorowej wyobraźni Sienkiewiczowskiej apoteozy ideologii kolonialnej, w której nawet europejskie dzieci górują nad wszystkim, co afrykańskie.

Zabieramy się do lektury.

Zuch Afrykanka. Skauting III

2011-01-10T11:57:00.000+01:00

Ponizej opis sprawności zuchowej "Afrykanka". Kilkakrotnie zamieszczaliśmy już opisy rozmaitych harcerskich aktywności związanych z bardzo szczególnym wzorcem "Afryki" (temat interesuje nas również z tego względu, iż "W pustyni..." zostało swego czasu uznane za swoistą biblię skautingu polskiego).

AFRYKANKA
Wymagania:

Sprawność może otrzymać zuch, który nie opuścił więcej niż 3 zbiórki w czasie trwania cyklu i który:

1. Wie, że ludzie różnych ras różnią się obyczajami, ale obyczaje te trzeba szanować.

2. Potrafi sobie radzić w sytuacjach odmiennych od codziennego życia.

3. Wymieni nazwy dwóch szczepów murzyńskich zamieszkałych w Afryce.

4. Nazwie 3 zwierzęta żyjące w Afryce.

5. Umie dwie piosenki o murzynach.

6. Umie tańczyć, wspólnie z innymi zuchami taniec murzyński.

7. Opowie krótkie opowiadanie o murzynach.

8. Jest odważny i wieczorem przyniesie list do wodza, idąc tak, by po drodze nie być przez nikogo widzianym.

9. Przedstawi zmajsterkowane przez siebie:

a. Naszyjnik

b. Bransoletki

c. Dzidę

Uwagi:

Przed rozpoczęciem zabaw na sprawność Afrykanki spróbujcie na pierwszej lub drugiej zbiórce zrobić bęben murzyński. Będzie on potrzebny do obrzędu rozpoczęcia cyklu, a potem do rozpoczynania każdej zbiórki.

Głównym celem cyklu jest wykazanie dobrych cech charakteru ludzi innych ras; szerzenie tolerancji i zrozumienia.

za stroną: http://www.zhppgk.org/galezie/zuchy/zuchy_sprawnosci/afrykanki.htm